Recht op deconnectie
Buiten je werkuren hoef je niet bereikbaar te zijn. Wat de CAO deconnectie van BASF Antwerpen en EuroChem Antwerpen voor jou betekent, en wat de uitzonderingen zijn.
Laatst aangepast: 1 april 2023
Wat moet je weten?
- Buiten je arbeidsuren, tijdens onbetaalde pauzes, rust- en verlofperiodes en bij ziekte hoef je niet bereikbaar of geconnecteerd te zijn.
- Je bent niet verplicht werkmails, berichten of telefoons buiten je arbeidstijd te beantwoorden.
- Niet-bereikbaar zijn mag niet meetellen in je evaluatie, behalve bij wachtdienst.
- Uitzondering: dringende en onvoorziene situaties, en wanneer je wachtdienst loopt.
- De CAO geldt sinds 1 april 2023 voor werknemers met werknemersstatuut en baremabedienden van BASF Antwerpen en EuroChem Antwerpen op de site Antwerpen/Zandvliet.
Wat doe je als je buiten je uren toch gecontacteerd wordt?
- 1Je bent niet verplicht te antwoorden, tenzij het gaat om een echte noodsituatie of je wachtdienst hebt.
- 2Bespreek het met je leidinggevende en verwijs naar de teamafspraken over communicatie.
- 3Blijft het gebeuren of voel je druk? Neem contact op met een vertrouwenspersoon, je HR Business Partner, de medische dienst of je ABVV-delegee.
- 4Merk je dat het structureel is in je team? Laat het via je delegee ter sprake brengen in het CPBW.
Digitale communicatie maakt ons flexibeler, maar de grens tussen werk en privé vervaagt snel. Voortdurende connectiviteit kan leiden tot werkstress en overbelasting. Daarom maakten BASF Antwerpen, EuroChem Antwerpen en de vakbonden (ABVV, ACV en ACLVB) afspraken in een collectieve arbeidsovereenkomst (CAO) over deconnectie. Hieronder lees je wat dat voor jou betekent.
Voor wie geldt dit?
Voor werknemers met werknemersstatuut en baremabedienden van BASF Antwerpen en EuroChem Antwerpen op de vestiging Antwerpen/Zandvliet. De CAO is gesloten voor onbepaalde duur en geldt vanaf 1 april 2023.
Wat is het recht op deconnectie?
Het recht van de medewerker om niet verbonden of bereikbaar te zijn via professionele digitale communicatiemiddelen buiten de overeengekomen arbeidsuren. Onder digitale communicatiemiddelen vallen pc’s, laptops, e-mail, internet en intranet, telefoon en smartphone, sms, webchat, sociale media en apps.
Het recht op deconnectie verandert niets aan de regels over arbeidsduur en arbeids- en rusttijden in de wet, het arbeidsreglement en de CAO’s.
Wat mag je verwachten?
| Situatie | Wat geldt |
|---|---|
| Buiten je arbeidsuren | Je hoeft niet bereikbaar of geconnecteerd te zijn. |
| Tijdens onbetaalde pauzes | Je hoeft niet bereikbaar te zijn. |
| Tijdens rust- en verlofperiodes | Je hoeft niet bereikbaar te zijn. |
| Bij arbeidsongeschiktheid (ziekte of ongeval) | Je hoeft niet bereikbaar te zijn. |
| Prestaties buiten je arbeidstijd | Geen verplichting, behalve in de wettelijke gevallen van overwerk. |
| Je evaluatie | Bereikbaarheid buiten je uren telt niet mee, behalve bij wachtdienst. |
Wanneer kan je toch gecontacteerd worden?
Omdat BASF en EuroChem een volcontinu Seveso-bedrijf zijn, is permanente uitwisseling van informatie noodzakelijk. Een dringende en onvoorziene situatie kan niet altijd worden uitgesloten. Contact buiten je uren is daarom enkel mogelijk voor echte noodgevallen die niet kunnen wachten tot de volgende werkdag of shift:
- het verzekeren van de minimumbezetting;
- een dringende nood aan technische expertise;
- een uitzonderlijke overmacht- of noodsituatie waarbij een interventie niet kan wachten.
Wachtdienst: wie in een wachtdienstregeling zit, moet tijdens die periode altijd bereikbaar en oproepbaar zijn.
Thuiswerk
Werk je thuis? Dan maak je met je leidinggevende, binnen het teamcharter, afspraken over de tijdstippen en de manier waarop je bereikbaar bent tijdens een thuiswerkdag.
Tijdens je werkuren
Tijdens je arbeidstijd ben je aan het werk en bereikbaar via de communicatiemiddelen die de werkgever ter beschikking stelt. Daarbij hou je je aan de IT-richtlijnen, de richtlijnen voor sociale media en de richtlijnen voor cyber security en informatiebescherming.
- Medewerkers en leidinggevenden houden bij het plannen van vergaderingen en telefoontjes maximaal rekening met de arbeidstijden van collega’s in andere stelsels.
- Privé-communicatiemiddelen gebruik je tijdens de pauze, en occasioneel tijdens het werk, zolang dat beperkt blijft, geen veiligheidsrisico inhoudt en je werk niet verstoort.
Afspraken binnen je team
Elk team maakt afspraken over het gebruik van digitale communicatiemiddelen. Denk aan:
- welk kanaal je gebruikt in welke situatie, en welk middel het best past voor welke informatie;
- hoe je communicatie prioriteert;
- afspraken over online vergaderingen (tijdstip bij uurverschillen, pauze bij lange vergaderingen, headset bij gedeelde werkplekken);
- back-up en afwezigheidsberichten bij afwezigheid;
- informele kanalen zoals WhatsApp of Messenger: deelname daaraan is altijd vrijwillig.
De rol van je leidinggevende
Leidinggevenden zorgen mee voor jouw recht op deconnectie. Ze gaan met het team in dialoog over het gebruik van digitale communicatiemiddelen en maken duidelijke verwachtingen, zodat work-life management bespreekbaar is.
Sensibilisering en vorming
De werkgever informeert en sensibiliseert medewerkers en leidinggevenden over de risico’s van overmatige connectiviteit: via het intranet (tips over beschikbaarheidsstatus, kalender, e-mailetiquette, thuiswerk) en periodiek via bijvoorbeeld de tv-schermen. Er zijn ook opleidingen over bewust omgaan met digitale communicatie, stressbeleid, work-life management en mentale fitheid.
Hulp en preventie
Heb je hulp nodig bij de toepassing? Praat erover met je leidinggevende. Je kan ook terecht bij:
- de interne vertrouwenspersonen;
- de externe preventieadviseurs;
- je HR Business Partner;
- de medische dienst;
- de syndicale delegatie van het ABVV.
Het risico op voortdurende en overmatige connectie maakt deel uit van de welzijnsverplichtingen van de werkgever en van de preventie van psychosociale risico’s. Het thema wordt opgevolgd binnen het CPBW.
Opzeg
De CAO is van onbepaalde duur. Elke partij kan ze opzeggen met een opzegtermijn van 24 maanden.
Bron: CAO betreffende deconnectie voor de werknemers met werknemersstatuut en de baremabedienden van BASF Antwerpen en EuroChem Antwerpen N.V., site Antwerpen/Zandvliet (versie maart 2023). Samenvatting in gewone taal; de tekst van de CAO primeert.
Veelgestelde vragen
Moet ik mijn werkmails of berichten buiten mijn uren beantwoorden?
Nee. Je bent niet verplicht werkgerelateerde e-mails, berichten of telefoons te beantwoorden of op te volgen buiten je arbeidstijd, tenzij het om een wachtdienst of een dringende, onvoorziene situatie gaat.
Kan mijn bereikbaarheid buiten de uren meetellen in mijn evaluatie?
Nee. Het al dan niet bereikbaar zijn buiten je arbeidsuren mag geen element zijn in de beoordeling van je prestaties. Enige uitzondering is de wachtdienst.
Wanneer mag mijn werkgever mij toch contacteren?
Enkel bij dringende en onvoorziene situaties die niet kunnen wachten tot de volgende werkdag of shift, bijvoorbeeld om de minimumbezetting te verzekeren, bij dringende nood aan technische expertise of bij overmacht of een noodsituatie.
Geldt het ook als ik wachtdienst heb?
Tijdens je wachtdienst moet je wel bereikbaar en oproepbaar zijn. Daarbuiten geldt het recht op deconnectie.